بایگانی برچسب‌ها : کاستوریادیس

جامعه‌ی خودمختار چه جامعه‌ای است؟ بخش ۳ و نسخه‌ی کامل به صورت پی دی اف

claudio

پرسش‌ها

من با نکته‌اندیشی‌های گروهِ ماوس به‌طور کلی هم‌نظرم، اما پرسش‌های پُرشماری در این بحث همچنان گشوده مانده است. برای مثال، اروپامحوری چیست؟ می‌دانیم که اروپامحوری الزاماً یک ایده‌ئولوژیِ اروپایی نیست؛ در حال حاضر اروپامحوری‌های بسیاری در آمریکای لاتین، در آفریقا و جاهای دیگر تولید می‌شود. ادامه خواندن جامعه‌ی خودمختار چه جامعه‌ای است؟ بخش ۳ و نسخه‌ی کامل به صورت پی دی اف

جامعه‌ی خودمختار چه جامعه‌ای است؟ بخش ۲

demo et relat_
کاستوریادیس، مردمان بومی و نسبیت‌گرایی فرهنگی
نوشته‌ی کلودیو آلبرتانی

دنباله‌ی بخش یکم:

بحث

همه‌ی نکته‌های یادشده گویای این موضوع‌اند که تدوینِ نظریِ گروهِ ماوس در محیط فکری‌یی انجام گرفته که در همسایگی و نزدیکی با محیطِ فکری کاستوریادیس بوده است. میانِ آن‌ها همدلیِ متقابل وجود داشته و اعضای گروه مدیون بودن‌شان به بنیان‌گذارِ سوسیالیسم یا بربریت را رک و راست پذیرفته‌اند[۱]. موضوع تنها بر سر نقدِ رادیکال از رشدِ اقتصادی یا از ایمان تقریباً مذهبی به ضرورتِ توسعه‌ی بی‌پایانِ صنعتِ بزرگ نیست[۲]. در متنِ مشهوری از کاستوریادیس که بعدها در کتابِ نهادِ خیالینِ جامعه بازنشر یافت، می‌خوانیم که اگر، بنا بر مدعای مارکس، مقوله‌های جامعه‌ی بورژوایی « سازمان‌یابی و مناسباتِ تولیدیِ همه‌ی جوامع » را توضیح می‌دهند، اگر « کالبدشناسیِ انسان آشکارکننده‌ی کالبدِ میمون است »، پس نطفه‌های سلطه‌ی سرمایه‌دارانه هم در هر کجا و هر زمانی هست. این امر نه فقط نوعی بازگشت به اقتصادِ سیاسیِ سنتّی بلکه بازگشت به فلسفه‌ی هگلی و عقل‌گراییِ علمی را هم موجب می‌شود[۳]. کاستوریادیس به گونه‌ای کنایه‌آمیز چنین نتیجه‌گیری می‌کند که ایده‌ی ازنو قراردادنِ دیالکتیکِ هگلی « بر روی پاهایش » باعث می‌شود ما همچنان با همان حیوان بمانیم، حال آن‌که موضوع این است که چگونه سرش را ببُریم[۴]. ادامه خواندن جامعه‌ی خودمختار چه جامعه‌ای است؟ بخش ۲

جامعه‌ی خودمختار چه جامعه‌ای است؟

claudio

متنی که قصد دارم ترجمه‌ی فارسی‌اش را از امروز، به تدریج و در چند بخش، به شما اهدا کنم از شمار متن‌هایی است که به نیاز من به « با یک تیر چند نشان زدن » پاسخ می‌دهد ادامه خواندن جامعه‌ی خودمختار چه جامعه‌ای است؟

در باره‌ی سلسله‌مراتب، با استناد به هانری له‌بوری و کورنلیوس کاستوریادیس

Autorarchie Laborit autogestion

چندی پیش یکی از خوانندگان وب‌سایت در واکنش به مقاله‌ی مربوط به ویلهم رایش، نکته‌ها و پرسش‌هایی  مطرح کرده بود که در بخش دیدگاه‌ها در دسترس است، به این نشانی:

http://www.behrouzsafdari.com/?p=569

من به این دوست خواننده اطلاع دادم که در پی فرصت خواهم بود تا به پرسش‌های او بپردازم. اکنون بخشی از یادداشت‌های فراهم‌شده در این باره را در اختیار ایشان و سایر خوانندگان علاقمند می‌گذارم.

دوست خواننده‌ی ما در بخشی از یادداشت خود نوشته است:

« سلسله مراتب که از بالا به سمت پایین کشیده می‌شود و ادامه می‌بابد برای مدیریت بهتر- نظم بیشتر و انسجام در جامعه است و اصلا بودن جامعه(ملت یکپارچه) به خاطر سلسله مراتب است و باید به دقت رأس‌های نهادها زیرنظر باشند و جامعه به آنها اعتماد زیادی نداشته باشد اما نبودن سلسله مراتب برایم خیلی قابل فهم نیست یا در قوه تخیل بنده نمی‌گنجد»

گمان می‌کنم این نظرِ صادقانه بیان‌شده، گویای یکی از مسکوت‌مانده‌ترین ابعادِ اندیشه‌ی انتقادی و ناآشنایی عمومیِ ما با موضوع و مسئله‌ی سلسله‌مراتب باشد.

واژه‌ی hiérarchie در فرانسوی، و صورت‌های مشابه‌اش در دیگر زبان‌های غربی،  در اصلِ یونانیِ خود از دو بخش hieros ( مقدس) و به نظر برخی archos ( آغازین) و به نظر برخی دیگر arkhé ( قدرت و فرمان‌دهی) تشکیل شده است. در معنای انسان‌شناختی و سیاسی‌اش، این واژه به معنی سازمان یا چیدمانِ هرم‌واره، براساسِ تفاوت‌مندیِ مدارجِ پلکانی، صدور دستور از بالا، اجرای دستور در پایین، و تبعیت و فرمان‌بری ِ پایین از بالا است.

معادل‌ِ رایج این کلمه در زبان فارسی « سلسله‌مراتب » است. هر چند مدتی است کلمه‌ی « پایگان» هم برای آن به کار می‌رود.

نکته‌ها و پرسش‌های مذبور در دیدگاه این دوستِ خواننده عمدتاً دو موضوع را دربر می‌گیرد: یکی مسئله‌ی سلسله‌مراتب، دیگری موضوع انرژی جنسی یا اورگونومی در اندیشه‌ی رایش.

من فعلاً موضوع سلسله‌مراتب را در اولویت قرار می‌دهم و در فرصت‌های دیگر به موضوع دوم می‌پردازم. اما به‌جای منحصر کردن موضوع سلسله‌مراتب به اندیشه و آرای رایش، ترجیج دادم از فرصت استفاده کنم و با استناد به جوانبی از اندیشه و آثار دو چهره دیگر از میان کسانی که به آن‌ها علاقه دارم، و به روال معمول در زبان فارسی چندان یا اصلاً شناخته‌شده نیستند، به موضوع یادشده بپردازم تا شاید با یک تیر چند نشانه را هدف گرفته باشم!

برای تحلیل مفهوم سلسله‌مراتب متن‌هایی از هانری له‌بوری Henri Laborit و کورنلیوس کاستوریادیس Cornélius Castoriadis را انتخاب و ترجمه کرده‌ام.

چندی پیش در همین وب‌سایت از مقاله‌ای به زبان فرانسوی یاد کردم و به دوستان مترجم ترجمه‌ی آن را به فارسی پیشنهاد کردم، که متأسفانه عملی نشد. اکنون ترجمه‌ی تقریباً کامل آن را، که نوعی اقتباس و تلخیص است، ارائه می‌کنم. این مقاله تحت عنوان « سیستم عصبی: الگویی برای ایده‌های لیبرتر»، نوشته‌ی برونو دوبوک است، و به صورتی ساده و آموزشی  مهم‌ترین جنبه‌های آرای هانری له‌بوری را در این زمینه همراه با تصاویر بیان کرده است:

برای خواندن این متن: سیستم عصبی: الگویی برای ایده‌های لیبرتر

از سوی دیگر هانری له‌بوری چکیده‌ی جامعی از نظرات خود را در فیلم « عموی آمریکایی من » ( که البته ترجمه‌ی دقیق‌تر آن « عموی من در آمریکا» است ) ساخته‌ی آلَن رُنه، بیان کرده است.  من سخنان هانری له‌بوری در این فیلم را جداگانه به عنوان مکمل نوشته‌ی اول به فارسی ترجمه کردم: متن کامل:

سخنان هانری له‌بوری در فیلم آلن رُنه 

از کاستوریادیس نیز مقاله‌ی « خودگردانی و سلسله‌مراتب» را انتخاب و ترجمه کردم. متن کامل:

خودگردانی و سلسله‌مراتب